आपण ओळखत असलेल्या साई बाबांच्या पलिकडची ५ आश्चर्यकारक सत्ये Omsairam Ok

Omsairam Ok

आपण ओळखत असलेल्या साई बाबांच्या पलिकडची ५ आश्चर्यकारक सत्ये

प्रस्तावना: ते संत ज्यांना आपण ओळखतो असे आपल्याला वाटते

शिर्डीचे साई बाबा - हे नाव ऐकताच आपल्या डोळ्यासमोर एका भगव्या वस्त्रातील, शांत आणि प्रेमळ संतांची मूर्ती उभी राहते. त्यांचे चित्र प्रत्येक मंदिरात, घरात आणि दुकानात आदराने पूजले जाते. पण लोकप्रिय श्रद्धेच्या पलीकडे, त्यांचे जीवन आणि शिकवण अशा आश्चर्यकारक, अनपेक्षित आणि गहन सत्यांनी भरलेली आहे, जी आपल्याला विचार करायला भाग पाडतात.हा ब्लॉग त्यांच्या जीवनातील अशाच पाच प्रभावी आणि अनपेक्षित सत्यांचा शोध घेणार आहे, जी ऐतिहासिक वृत्तांतांवर आधारित आहेत आणि साई बाबांच्या एका वेगळ्याच पैलूवर प्रकाश टाकतात.

एका मशिदीत राहणारे, ज्याला ते "अनेक-द्वारांची आई" म्हणत

साई बाबा, ज्यांना अनेकदा हिंदू परंपरेत पूजले जाते, त्यांनी आपले बहुतेक आयुष्य शिर्डीतील एका पडक्या मशिदीत घालवले, ही गोष्ट अनेकांसाठी आश्चर्यकारक ठरू शकते. त्यांनी जाणीवपूर्वक हिंदू आणि सुफी इस्लामिक परंपरांचा मिलाफ घडवून आणला. ते ‘अल्लाह मलिक’ (सर्वशक्तिमान अल्लाह) या नावाचे स्मरण करण्याच्या सुफी परंपरेचे, म्हणजेच ‘जिक्र’चा (ḏikr) सराव करत असत. सर्वात प्रभावी गोष्ट म्हणजे, त्यांनी त्या मशिदीचे नाव  द्वारकामाई  ("अनेक-द्वारांची आई") असे ठेवले. हे नाव हे सूचित करत होते की, ही मशीद सर्व जाती-धर्माच्या लोकांसाठी खुली आहे.पण त्यांचे वैश्विकतेचे रहस्य याहूनही खोल होते. जेव्हा कोणी त्यांना त्यांच्या धर्माबद्दल विचारत असे, तेव्हा ते रागावत आणि म्हणत की त्यांचा धर्म  "कबीर"  आहे. ते १५ व्या शतकातील महान संत कबीरांना आपला आदर्श आणि गुरू मानत. त्यांच्या काळात, धार्मिक कट्टरता नाकारणारे हे सर्वधर्मसमभावाचे एक क्रांतिकारी प्रतीक होते."सर्व देव एक आहेत. हिंदू आणि मुस्लिमांमध्ये काहीही फरक नाही. मशीद आणि मंदिर एकच आहेत."

त्यांच्या संपूर्ण शिकवणीसाठी फक्त दोन "नाणी" आवश्यक होती

आजच्या जगात जिथे अध्यात्मिक मार्गावर अनेक क्लिष्ट पद्धती, विधी आणि साधना सांगितल्या जातात, तिथे साई बाबांनी आश्चर्यकारकपणे एक सोपा मार्ग सांगितला. त्यांनी कधीही कोणाच्या कानात मंत्र दिला नाही, विशिष्ट योगासने सांगितली नाहीत किंवा क्लिष्ट विधींचे समर्थन केले नाही.त्यांनी स्वतः म्हटले आहे की,  "मी कानाने उपदेश करत नाही. आमच्या परंपरा वेगळ्या आहेत."त्यांच्या संपूर्ण शिकवणीचा सार त्या दोन "नाण्यांमध्ये" होता, जी त्यांच्या स्वतःच्या गुरूने त्यांच्याकडून मागितली होती:  श्रद्धा  (निष्ठा) आणि  सबुरी  (धैर्य). या साधेपणाची ताकद प्रचंड आहे. हे अध्यात्मिक मार्ग प्रत्येकासाठी सोपा आणि सहज उपलब्ध करून देते, बाह्य क्रियांपेक्षा आंतरिक सद्गुणांवर लक्ष केंद्रित करते."आई, सबुरी हे धैर्य आहे, त्याचा त्याग करू नकोस. ती तुला दूरच्या ध्येयापर्यंत घेऊन जाते. ती पुरुषांना पुरुषत्व देते, पाप आणि निराशा नाहीशी करते आणि सर्व भीतीवर मात करते."

त्यांचे मूळ आणि खरे नाव पूर्णपणे एक रहस्य आहे

साई बाबा हे भारतातील सर्वात पूजनीय संतांपैकी एक असूनही, त्यांच्या जन्माबद्दल, आई-वडिलांबद्दल किंवा त्यांच्या धार्मिक पार्श्वभूमीबद्दल कोणताही ऐतिहासिक पुरावा उपलब्ध नाही. "साई बाबा" हे त्यांचे जन्माचे नाव नाही. ‘साई’ हा एक पर्शियन शब्द आहे, ज्याचा अर्थ "पवित्र व्यक्ती" असा होतो आणि ‘बाबा’ म्हणजे "पिता" हे विशेषण नंतर स्थानिक लोकांनी आदराने जोडले.ते शिर्डीत पहिल्यांदा दिसले, तेव्हा ते सुमारे १६ वर्षांचे एक तरुण फकीर होते, जे एका कडुलिंबाच्या झाडाखाली बसलेले असत. त्यांच्या गूढ भूतकाळाची एक अद्भुत कथा आहे. एकदा देव खंडोबा एका भक्ताच्या अंगात आले आणि त्यांनी गावकऱ्यांना त्या कडुलिंबाच्या झाडाखाली खोदण्यास सांगितले. तिथे त्यांना एक तळघर सापडले, ज्यात "गायीच्या तोंडाच्या आकाराच्या रचना, लाकडी फळ्या आणि माळा" होत्या. जेव्हा त्या तरुण फकिराला याबद्दल विचारण्यात आले, तेव्हा त्यांनी फक्त इतकेच सांगितले की, ही त्यांच्या  गुरूची जागा  आहे, त्यांचे "पवित्र वतन" आहे. हे अज्ञात असणे खूप महत्त्वाचे आहे, कारण ते त्यांच्या शिकवणीला अधिक दृढ करते की, आध्यात्मिक ओळख ही कुटुंब, जात किंवा नावासारख्या ऐहिक ओळखींच्या पलीकडे असते.

ते सतत पैसे मागत, पण त्यांचे निधन झाले तेव्हा त्यांच्याकडे जवळजवळ काहीच नव्हते

एका गरीब फकिराने आपल्या भक्तांकडून सतत पैसे किंवा ‘दक्षिणा’ मागणे हे वरवर पाहता विरोधाभासी वाटू शकते. पण यामागे एक गहन उद्देश होता. हा त्यांच्या अनुयायांना दान, संपत्तीबद्दल अनासक्ती आणि मनाच्या शुद्धीकरणाबद्दल शिकवण्यासाठी एक आध्यात्मिक सराव होता. ते दिवसभरात जमा झालेली सर्व रक्कम संध्याकाळपर्यंत वाटून टाकत आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी पुन्हा एक गरीब फकीर बनत.विशेष म्हणजे, ते जी रक्कम मागत असत, त्यात अनेकदा गूढ संख्यात्मक प्रतीकवाद असे.

• एक  ही संख्या  अल्लाह  किंवा  ब्रह्म  यांचे प्रतीक होती.

• दोन  ही संख्या  श्रद्धा  (निष्ठा) आणि  सबुरी  (धैर्य) यांचे प्रतीक होती.

• चार  ही संख्या अहंकाराच्या चार भागांचे ( मन, बुद्धी, चित्त, अहंकार ) प्रतीक होती.

• पाच  ही संख्या पाच इंद्रियांचे ( इंद्रिये ) प्रतीक होती.

• सहा  ही संख्या सहा आंतरिक शत्रूंचे ( षड्रिपू ) प्रतीक होती.

• नऊ  ही संख्या भक्ती मार्गाच्या नऊ पायऱ्यांचे प्रतीक होती.हे संपत्तीच्या प्रवाहाबद्दल आणि संग्रह व मालकी यांच्यातील फरकाबद्दल एक मोठे शिक्षण होते.

त्यांनी वचन दिले की त्यांची समाधी बोलेल आणि मार्गदर्शन करेल

साई बाबांनी कधीही आपला उत्तराधिकारी नेमला नाही किंवा कोणतीही औपचारिक गुरुपरंपरा स्थापन केली नाही. हा एक जाणीवपूर्वक घेतलेला निर्णय होता.  उपासनी बाबा  आणि  मेहेर बाबा  यांसारखे मोठे आध्यात्मिक व्यक्तिमत्व त्यांच्याशी जोडलेले असूनही, त्यांनी कोणालाही आपला वारसदार म्हणून नियुक्त केले नाही.त्याऐवजी, त्यांनी आपल्या भक्तांना आश्वासन दिले की, त्यांनी आपला देह जरी सोडला तरी त्यांचे अस्तित्व कायम राहील. या वचनाचे महत्त्व असे आहे की, त्यांनी आपल्या अनुयायांशी एक थेट आणि शाश्वत नाते स्थापित केले, जे कोणत्याही संस्थेच्या किंवा वारसाच्या मध्यस्थीशिवाय होते. यामुळे त्यांचे मार्गदर्शन सर्वांसाठी नेहमीच उपलब्ध राहील याची खात्री झाली."मी जरी नसेन, तरी माझ्या शब्दांवर सत्य म्हणून विश्वास ठेवा. माझी हाडे माझ्या कबरीतून तुम्हाला आश्वासन देतील. केवळ मीच नाही, तर माझी समाधी सुद्धा तुमच्याशी बोलेल. जो कोणी पूर्ण हृदयाने तिला शरण जाईल, त्याच्याशी ती संवाद साधेल."

निष्कर्ष: एक चिरंतन रहस्य

साई बाबांचे जीवन आणि शिकवण आपल्याला एका साध्या चौकटीत बसवता येत नाही. त्यांची खरी शक्ती याच गुंतागुंतीच्या आणि विचार करायला लावणाऱ्या सत्यांमध्ये दडलेली आहे, जी श्रद्धा आणि अध्यात्माबद्दलच्या आपल्या कल्पनांना आव्हान देतात.ज्या जगात स्पष्ट ओळख आणि वर्गीकरणाची मागणी केली जाते, तिथे अशा संतांकडून आपण काय शिकू शकतो, जे एकाच वेळी सर्वकाही होते आणि काहीच नव्हते?

Omsairam Ok